Çoruh Nehri Havzasının Rehabilitasyonu Projesi

0
358

ARTVİN – Artvin Çoruh Üniversitesi S-3 Değerlendirme Koordinatörlüğü tarafından Çoruh Nehri Havzasının Rehabilitasyonu İçin Hazırlanan Proje” hakkında açıklama yapıldı.

Çoruh Nehri Havzasında erozyonla yıllık ortalama 240 ton kilometre kare toprak taşınıyor. Çoruh Nehri Havzası Projesinde uygulama yapılacak olan mikro havzalarda toprak taşınım da yüzde 80 oranında azalma sağlanması hedefleniyor.

Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı(JICA) birlikteliğinde hazırlanan Çoruh Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesinde uygulama çalışmaları devam ediyor. Vejetasyon, toprak ve su kaynaklan dahil olmak üzere entegre havza rehabilitasyonun sağlanması, kırsal kesimde yaşayanların yaşam koşullarının iyileştirilmesi, toprağın korunması, bozuk ormanların rehabilitasyonu ve doğal afetler için önlem alınması gibi amaçlarla hayata geçirilen Projenin S-3 Değerlendirme Bölümünün koordinasyonu Artvin Çoruh Üniversitesi tarafından sağlanıyor.

Artvin Çoruh Üniversitesi S-3 Değerlendirme Koordinatörlüğü tarafından yapılan açıklamada proje hakkında şu bilgilere yer verildi: “Çoruh Nehri Havzasındaki doğal kaynaklar; havza genelindeki topografyanın bozukluğu, toprakların verimsiz ve sığ oluşu, yağış miktarının azlığı, kış aylarının uzunluğu gibi doğal şartlar nedeniyle bozulmuştur. Bu bozulma, yanlış arazi kullanımı, kaçak ağaç kesimleri ve aşırı otlatma gibi olumsuz insan faaliyetleriyle hızlanmıştır.

Havzada sosyoekonomik şartların bozukluğu, yerel halkı doğal kaynaklara daha bağımlı hale getirmiş ve doğal kaynaklar üzerindeki baskı giderek artmaya başlamıştır. Bu nedenle Orman ve Su İşleri Bakanlığı ile Japonya Uluslararası İşbirliği Ajansı (JICA) “Çoruh Nehri Havzasında katılımcı Havza Rehabilitasyonu Master Plan Çalışmasını” yürütmüş, belirtilen hususların çözümüne katkıda bulunmak üzere bir dizi program ve proje hazırlanmıştır. Bu çerçevede, hazırlanan bir Fizibilite Raporu, Kalkınma Bakanlığına sunulmuş ve söz konusu rapor için uygun görüş alınmıştır. Proje’nin dış kaynak finansmanı Japon Hükümeti tarafından sağlanmaktadır. Bu bağlamda kredi karşılanmasına ilişkin Proje İkraz Anlaşması 22 Haziran 2011 yılında imzalanmıştır. 4 milyar 225 milyon Japon Yeni (yaklaşık 71 milyon TL) tutarındaki kredinin İkraz Anlaşmasının imza tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Kredinin son kullanım tarihi 19 Ekim 2019’dur.

Proje Artvin, Bayburt ve Erzurum illerinde, 242 köy ve 55.000 kişiyi ilgilendiren, 604.301 hektar alana sahip 12’si öncelikli olmak üzere, toplam 18 mikro havzada uygulanacaktır. Projenin toplam bütçesi 109.602.601 TL, S-3 İzleme ve Değerlendirme Kısmının bütçesi yaklaşık 2,5 milyon TL’dir. S-3 İzleme ve Değerlendirme Kısmının Koordinatörlüğünü Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Aydın Tüfekçioğlu yapmaktadır.

Projenin Amacı

Vejetasyon, toprak ve su kaynakları dahil olmak üzere entegre havza rehabilitasyonun sağlanması, Kırsal kesimde yaşayanların yaşam koşullarının iyileştirilmesi, Toprağın korunması, bozuk ormanların rehabilitasyonu, doğal afetlerin önlenmesi (çığ, sel ve taşkın kontrolü) olarak sıralanmaktadır.

Projede Yer Alan Kuruluşlar

Proje entegre bir havza rehabilitasyonu proje olması, yörenin getirmiş olduğu sosyo-ekonomik, ekolojik şartlar sebebiyle çok farklı kuruluşların görev alanına giren faaliyetleri kapsamaktadır.

Bundan dolayı proje; Çevre ve Orman Bakanlığı; Orman Genel Müdürlüğü, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Tarımsal Üretimi Geliştirme Genel Müdürlüğü ile proje illerinin İl Özel İdareleri arasında ortaklaşa yürütülecek olup uygulamalarda yöredeki kooperatifler ve sivil toplum örgütlerinden de yararlanılacaktır. Projenin S-3 İzleme Değerlendirme Kısmında Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Aydın Tüfekçioğlu, Yrd. Doç. Dr. Mustafa Tüfekçioğlu, Yrd. Doç Dr. Mehmet Yavuz, Doç. Dr. Ata-kan Öztürk, Karadeniz Teknik Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Emin Zeki Başkent, Çankırı Karatekin Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. Sabit Erşahin görev yapmaktadır.

Projede Öngörülen Bazı Faaliyetler

Proje üç ana bileşenden oluş-maktadır. Bunlar; “Doğal kaynakların rehabilitasyonu, korunması ve sürdürülebilir kullanımı”, “Köylülerin yaşam şartlarının iyileştirilmesi” ve “Kapasite geliştirmedir.” Projede belirlenen amaçlara ulaşmak için bazı faaliyetlerin gerçekleştirilmesi öngörülmektedir; Toprak erozyonunun azaltılması amacıyla toprak muhafaza çalışmaları, doğal bitki örtüsünün korunması, bozuk orman ve mera alanlarının ıslahı yoluyla iyileştirilmesi, Sel, nehir sedimantasyonu, çığ ve heyelan gibi doğal afet risklerinin değerlendirilmesi, önlenmesi ve azaltılması, bunu yaparken bir sinerji oluşturarak OGM’nin yukarı havzalarda, DSİ’nin ise aşağı havzalarda faaliyetlerde bulunması, Sosyal ormancılığın teşvik edilmesi, Çoruh Nehri Havzası için ekosisteme dayalı katılımcı ormancılık yönetimi, odun dışı orman ürünlerinin sürdürülebilir kullanımı ve korunan alan yönetimi ile uygulanabilir olan planlama modellerinin oluşturulması sayesinde orman tahribatının önlenmesi, Ayrıntılı Mikrohavza planlama ve tasarımındaki proje faaliyetlerinin belirlenmesinde toplum odaklı katılımcı yaklaşımın benimsenmesi.

Projenin Beklenen Çıktıları

Havza topraklarının erozyondan korunması: Çoruh Nehri Havzasında erozyonla yıllık ortalama 240 ton/km2 toprak taşınmaktadır. Uygulama yapılacak olan mikro havzalarda toprak taşınmanda yüzde 80 oranında azalma sağlanması hedeflenmektedir. Toprak verimliliğinin arttırılması, Yerleşim alanları, yollar ve altyapı tesislerinin sellerden ve diğer doğal afetlerden korunması, Meraların verimliliğinin artırılması, sedimentin azaltılması suretiyle barajların ekonomik ömrü uzayacaktır, Ormanlık alanlarda oluşan biyokütle ve karbon emiliminin değeri artacaktır,

Proje ile bölgede yaşayan in-sanlara yeni iş imkânları sağlanacaktır. Bölgedeki yakacak odun tüketiminde tasarruf sağlayacak uygulamalarla ormanlar üzerindeki baskı azalacaktır.”